9 LOẠI DƯỢC LIỆU ĐƯỢC GIỚI CHUYÊN GIA ĐÁNH GIÁ CAO

Tác giả: Phan DuyChuyên ngành: Y học tập cổ truyềnNhà xuất bản:Bộ Y tếNăm xuất bản:2014Trạng thái:Chờ xét duyệtQuyền truy cập: cộng đồng

(Ban hành kèm theo ra quyết định số 4664/QĐ-BYT, ngày 07 tháng 11 năm 2014 của bộ trưởng liên nghành Bộ Y tế)

1. BẠC HÀ

Tên khác: Bạc hà nam, ăn hiếp nặm, chạ phiéc hom (Tày)

Tên khoa học: Mentha arvensis L.

Bạn đang xem: 9 loại dược liệu được giới chuyên gia đánh giá cao

Họ: Bạc hà (Lamiaceae)

Bộ phận dùng: Bộ phận xung quanh đất

Công năng, công ty trị: Sơ phong, thanh nhiệt, thấu chẩn, sơ can, giải uất, giải độc. Chữa cảm mạo phong nhiệt, cảm cúm, ngạt mũi, nhức đầu, đau mắt đỏ, liên hệ sởi mọc, ngực sườn đầy tức.

Liều lượng, phương pháp dùng: Ngày cần sử dụng 12 - 20g, hãm vào nước sôi 200 ml, cách 3h uống một lần.

*

 

2. BÁCH BỘ

Tên khác: Củ bố mươi, dây đẹt ác, hơ linh (Ba Na)

Tên khoa học: Stemona tuberosa Lour.

Họ: Bách bộ (Stemonaceae)

Bộ phận dùng: Rễ

Công năng, chủ trị: Nhuận phế, chỉ ho, ngay cạnh trùng. Chữa những chứng ho new hoặc ho thọ ngày, viêm phế quản mạn tính, trị giun kim, ngứa, ghẻ lở.

Liều lượng, bí quyết dùng: Ngày sử dụng 8 - 12g, nhan sắc uống, thụt hậu môn chữa bệnh giun kim, dùng

30 - 40g sắc đem nước rửa điều trị ngứa, lở.

*

 

3. BẠCH ĐỒNG NỮ

Tên khác: Mò trắng, mò mâm xôi, Bấn trắng

Tên khoa học: Clerodendrum chinense (Osbeck.) Mabb var. simplex (Mold.) S. L. Chen

Họ: Cỏ roi ngựa chiến (Verbenaceae)

Bộ phận dùng: Rễ, lá, hoa

Công năng, công ty trị: Thanh nhiệt, giải độc, khu phong trừ thấp, tiêu viêm. Rễ cây trị gân xương đau nhức, mỏi lưng, mỏi gối, kinh nguyệt không đều, viêm túi mật, tiến thưởng da, kim cương mắt. Dùng xung quanh ngâm cọ trĩ, lòi dom. Lá cây chữa tăng tiết áp, khí hỏng bạch đới, Lá dùng xung quanh trị dấu thương, tắm ghẻ, chốc đầu. Hoa dùng trị ngứa.

Liều lượng, giải pháp dùng: Rễ ngày cần sử dụng 12 - 16g, sắc uống. Cần sử dụng 1 kilogam cành lá, cọ sạch, hâm sôi với nước 30 phút, lọc rước nước, bé dại giọt thường xuyên lên vệt thương hoặc ngâm vết thương ngày 2 lần, các lần 1 giờ.

 

4. BẠCH HOA XÀ THIỆT THẢO

Tên khác: Cỏ lưỡi rắn hoa trắng

Tên khoa học: Hedyotis diffusa Willd.

Họ: Cà phê (Rubiaceae)

Bộ phận dùng: Toàn cây

Công năng, công ty trị: Thanh sức nóng giải độc, lợi niệu thông lâm, tiêu ung tán kết. Chữa trị phế nhiệt, hen suyễn, viêm họng, viêm Amydal, viêm đường tiết niệu, viêm ruột già (trường ung). Dùng kế bên chữa vệt thương, rắn cắn, côn trùng nhỏ đốt.

Liều lượng, phương pháp dùng: Ngày dùng 15 - 60g (khô) nhan sắc uống. Cần sử dụng ngoài, băm nát đắp tại chỗ.

 

*

5. BÁN HẠ NAM

Tên khác: Cây chóc, chóc chuột, nam giới tinh, chào bán hạ tía thùy

Tên khoa học: Typhonium trilobatum (L.) Schott.

Họ: Ráy (Araceae).

Bộ phận dùng: Thân rễ. Khi dùng phải qua sản xuất cẩn thận.

Công năng, nhà trị: Hóa đàm hãng apple thấp, giáng nghịch chỉ nôn, giáng khí chỉ ho. Chữa trị nôn, bi thảm nôn, đầy trướng bụng, ho bao gồm đờm, ho lâu ngày. Dùng không tính chữa ong đốt, rắn rết cắn.

Liều lượng, cách dùng: Ngày sử dụng 3 - 10g, sắc uống. Hay phối phù hợp với các vị dung dịch khác.

Kiêng kỵ: Phụ cô bé có thai dùng thận trọng.

*

 

6. BỐ CHÍNH SÂM

Tên khác: Nhân sâm Phú yên, Thổ hào sâm

Tên khoa học: Abelmoschus moschatus Medik. Ssp. tuberosus (Span) Borss.

Họ: Bông (Malvaceae).

Bộ phận dùng: Rễ. Rửa sạch, ngâm nước gạo một đêm, đồ chín. Phơi khô, hoặc sấy khô.

Công năng, công ty trị: Bổ khí, ích huyết, sinh tân dịch, chỉ khát (giảm ho), trừ đờm. Chữa cơ thể suy nhược, yếu ăn, hèn ngủ, thần ghê suy nhược, hoa mắt giường mặt, đau dạ dầy, tiêu chảy, ho viêm họng, viêm phế truất quản, fan háo khát, táo bón.

Liều lượng, cách dùng: Ngày cần sử dụng 10 - 12g, sắc uống.

Kiêng kỵ: Nếu thể tạng hàn yêu cầu chích cùng với gừng. Ko dùng chung với Lê lô.

*

 

7. BỒ CÔNG ANH

Tên khác: Diếp dại, diếp trời, rau tình nhân cóc, rau củ mét, cây mũi mác

Tên khoa học: Lactuca indica L.

Họ: Cúc (Asteraceae)

Bộ phận dùng: Phần trên mặt đất

Công năng, chủ trị: Thanh nhiệt giải độc, tiêu viêm tán kết. Chữa trị mụn nhọt quý phái lở, tắc tia sữa, viêm đường vú, lây truyền trùng mặt đường tiết niệu.

Liều lượng, cách dùng: Ngày dùng 8 - 30 g (khô), 20 - 40g (cây tươi), ép lấy nước uống hoặc dung nhan uống. Đắp bên cạnh trị mụn nhọt, sưng vú, tắc tia sữa.

*

 

8. CÀ tua LEO

Tên khác: Cà vạnh, Cà cườm, Cà quánh, Cà quýnh.

Tên khoa học: Solanum procumbens Lour.

Họ: Cà (Solanaceae).

Bộ phận dùng: Rễ (Thích gia căn), dây (Thích gia đằng).

Công năng, nhà trị: Tán phong trừ thấp, tiêu độc, bớt đau. Trị đau nhức gân xương, ho, ho gà, xơ gan, rắn cắn.

Liều lượng, phương pháp dùng: Ngày 16 - 20g, sắc uống.

*

 

9. CAM THẢO ĐẤT

Tên khác: Cam thảo nam, thổ cam thảo, dã cam thảo, r’gờm, t’rôm lạy (K’Ho)

Tên khoa học: Scoparia dulcis L.

Họ: Hoa mõm chó (Scrophulariaceae)

Bộ phận dùng: Cả cây

Công năng, nhà trị: Bổ tỳ, sinh tân, nhuận phế, thanh nhiệt, giải độc, lợi niệu. Chữa trị sốt, ho, viêm họng, ban chẩn, phế truất nhiệt gây ho, rong kinh, đái tháo dỡ đường.

Liều lượng, giải pháp dùng: Ngày cần sử dụng 16 - 20g (dạng khô); trăng tròn - 40g (cây tươi), dung nhan hoặc hãm uống.

*

 

10. CỎ MẦN TRẦU

Tên khác: Cỏ chỉ tía, thanh trọng tâm thảo, cao dag (Ba Na), hất t’rớ lạy (K’Ho)

Tên khoa học: Eleusine indica (L.) Geartn.

Họ: Lúa (Poaceae)

Bộ phận dùng: Cả cây

Công năng, chủ trị: Lương huyết, thanh nhiệt, hạ sốt, giải độc, có tác dụng mát gan, tạo ra sự mồ hôi, lợi tiểu. Trị cảm nắng, nóng nóng, cao ngày tiết áp, viêm gan hoàng đảm, dị ứng mẩn ngứa, tè khó, thủy dịch đỏ.

Liều lượng, biện pháp dùng: Ngày dùng 12 - 16g (khô), 80 - 120g (cây tươi), đung nóng trong 15-20 phút, để nguội chắt đem nước uống.

*

 

11. CỎ NHỌ NỒI

Tên khác: Cỏ mực, Hạn liên thảo, lệ trường, phong trường, mạy mỏ nhấp lên xuống nà (Tày), nhả phụ thân chát (Thái)

Tên khoa học: Eclipta prostrata (L.) L.

Họ: Cúc (Asteraceae)

Bộ phận dùng: Phần cùng bề mặt đất

Công năng, công ty trị: Lương huyết, chỉ huyết, bổ can thận, chữa những chứng ngày tiết nhiệt, ho ra máu, nôn ra máu, đại tiện ra máu, vệ sinh ra máu, ra máu cam, bị chảy máu dưới da, băng huyết, rong huyết, râu tóc nhanh chóng bạc, răng lợi sưng đau.

Liều lượng, phương pháp dùng: Ngày sử dụng 12 - 20g (khô), sắc uống; 30 - 50g (tươi), giã nỗ lực lấy nước uống, buồn phiền đắp dấu thương. Có thể dùng phối hợp với các cây thuốc không giống chữa chứng xuất huyết.

Lưu ý khi sử dụng: Không dùng cho tất cả những người có tỳ vị hư hàn, ỉa chảy, phân sống.

*

 

12. CỎ SỮA LÁ NHỎ

Tên khác: Vú sữa đất, thiên căn thảo, cẩm địa

Tên khoa học: Euphorbia thymifolia L.

Họ: Thầu dầu (Euphorbiaceae)

Bộ phận dùng: Cả cây

Công năng, nhà trị: Cầm máu, bớt đau, tiêu độc, chỉ lỵ, thông sữa, lợi tiểu. Chữa lỵ trực khuẩn cùng lỵ amip nhất là cho trẻ em, chữa mụn nhọt, đàn bà băng huyết, đàn bà sau đẻ không nhiều sữa hoặc tắc tia sữa.

Liều lượng, biện pháp dùng: Người lớn: ngày dùng 40 - 100g; trẻ em em: ngày dùng 10 - 20g, sắc đẹp uống, cần sử dụng 5 -7 ngày.

*

 

13. CỎ TRANH

Tên khác: Cỏ tranh răng, bạch mao căn, dia (K’Dong), nhất địa (Gia Rai)

Tên khoa học: Imperata cylindrica (L.) Beauv.

Họ: Lúa (Poaceae)

Bộ phận dùng: Thân rễ

Công năng, nhà trị: Lương huyết, chỉ huyết, thanh nhiệt, lợi tiểu, giảm đau. Trị phiền khát, đi tiểu khó, tè ít, đái buốt, đái ra máu, ho ra máu, bị ra máu cam vày huyết nhiệt, phù thũng vị viêm mong thận cấp, hoàng đản.

Liều lượng, phương pháp dùng: Ngày dùng 9 - 30g (khô), 30 - 60g (tươi) thái nhỏ, dung nhan với 600 ml nước đến lúc còn 200 ml phân chia 2 - 3 lần uống vào ngày.

*

 

14. CỎ XƯỚC

Tên khác: Hoài ngưu tất.

Tên khoa học: Achyranthes aspera L.

Họ: Rau dền (Amaranthaceae)

Bộ phận dùng: Rễ đang phơi khô hoặc sấy khô.

Công năng, công ty trị: Hoạt huyết, khứ ứ, ngã can thận dạn dĩ gân xương, lợi thủy thông lâm. Trị đau nhức xương khớp, đau lưng, mỏi gối, bộ hạ co quắp, tê bại, ghê nguyệt ko đều, đi tiểu không thông, tè buốt, tè rắt.

Liều lượng, phương pháp dùng: Ngày dùng 6 - 15g; 12 - 40g, sắc uống.

Kiêng kỵ: Phụ phụ nữ có thai, ỉa lỏng, di tinh.

*

 

15. CỐI XAY

Tên khác: Giàng xay, quýnh ma, ma phiên bản thảo, kim hoa thảo

Tên khoa học: Abutilon indicum (L.) Sweet

Họ: Bông (Malvaceae)

Bộ phận dùng: Bộ phận xung quanh đất

Công năng, chủ trị: Giải biểu nhiệt, hoạt huyết, tiêu thũng. Chữa cảm sốt vày phong nhiệt, đau đầu, tai ù, tai điếc, sốt xoàn da, bí tiểu tiện, phù thũng, lở ngứa, dị ứng.

Liều lượng, phương pháp dùng: Ngày sử dụng 8 - 12g (dạng khô), 20 - 40g (cây tươi), sắc uống.

 

*

16. CỐT KHÍ

Tên khác: Cốt khí củ

Tên khoa học: Reynoutria japonica Houtt.

Họ: Rau răm (Polygonaceae).

Bộ phận dùng: Rễ phơi giỏi sấy khô.

Công năng, chủ trị: Khu phong trừ thấp, hoạt huyết, thông kinh, chỉ khái (giảm ho), hóa đờm, chỉ thống. Chữa đau nhức gân xương, bửa sưng đau ứ huyết, bế kinh, hoàng đản, ho những đờm, nhọt nhọt lở loét.

Liều lượng, phương pháp dùng: Ngày cần sử dụng 9 - 15g, nhan sắc uống, dùng kế bên sắc mang nước để bôi, rửa, hoặc chế thành cao, bôi.

 

*

17. CÚC HOA

Tên khác: Kim cúc, hoàng cúc, dã cúc, cam cúc

Tên khoa học: Chrysanthemum indicum L.

Họ: Cúc (Asteraceae)

Bộ phận dùng: Cụm hoa

Công năng, công ty trị: Phát tán phong nhiệt, giải độc, minh mục. Chữa các chứng hoa mắt hoa mắt, giường mặt, đau mắt đỏ, chảy các nước mắt, mờ mắt, huyết áp cao, nhọt nhọt, đinh độc.

Liều lượng, bí quyết dùng: Ngày dùng 8 - 16g (dạng khô), sắc đẹp uống.

*

 

18. CÚC TẦN

Tên khác: Cây lức, trường đoản cú bi, phật phà (Tày)

Tên khoa học: Pluchea indica (L.) Less.

Họ: Cúc (Asteraceae).

Bộ phận dùng: Rễ, lá, cành.

Công năng, chủ trị: Phát tán phong nhiệt, tiêu độc, lợi tiểu, tiêu đàm. Trị cảm mạo phong nhiệt, sốt không ra mồ hôi, phong thấp, kia bại, đau và nhức xương khớp.

Liều lượng, phương pháp dùng: Ngày sử dụng 8 - 16g, dung nhan uống.

*

 

19. DÀNH DÀNH

Tên khác: Chi tử

Tên khoa học: Gardenia jasminoides J. Ellis

Họ: Cà phê (Rubiaceae).

Bộ phận dùng: Quả đã phơi khô.

Công năng, nhà trị: Thanh nhiệt độ trừ phiền, lợi tiểu, lương huyết, chỉ huyết. Chữa sốt cao, người bối rối khó ngủ, rubi da, đi tiểu khó, vệ sinh ra máu, bị ra máu cam. ói ra máu, dùng xung quanh trị sưng đau bởi vì sang chấn.

Liều lượng, biện pháp dùng: Ngày dùng 6 - 12g, sắc đẹp uống.

*

 

20. DÂU TẰM

Tên khác: Dâu ta, tang

Tên khoa học: Morus alba L.

Họ: Dâu tằm (Moraceae)

Bộ phận dùng: Rễ, thân, lá, quả.

Công năng, chủ trị: Vỏ rễ dâu có tính năng thanh phế nhiệt độ bình suyễn, tiêu thũng, sút ho, trừ đờm, hạ suyễn. Chữa trị phế nhiệt, ho suyễn, hen, ho ra máu, con nít ho gà, phù thũng, đầy hơi to, đi tiểu không thông; Lá dâu có tác dụng tán phong thanh nhiệt, thanh can, sáng mắt. Trị cảm mạo phong nhiệt, truất phế nhiệt, ho, viêm họng, nhức đầu, mắt đỏ, tung nước mắt, đậu lào, phân phát ban, cao huyết áp, mất ngủ; Cành dâu có tính năng trừ phong thấp, lợi những khớp, thông ghê hoạt lạc, tiêu viêm. Chữa phong thấp nhức nhức những đầu xương, cước khí, sưng lở, chân tay co quắp.

Liều lượng, bí quyết dùng: Vỏ rễ: ngày cần sử dụng 6 - 12g (có thể sử dụng tới trăng tròn - 40g), sắc đẹp uống. Lá: ngày cần sử dụng 5 - 12g, sắc đẹp uống. Cành: ngày dùng: 9 - 15g (có thể sử dụng tới 40 - 60g), sắc đẹp uống.

*

 

21. ĐỊA HOÀNG

Tên khác: Sinh địa hoàng.

Tên khoa học: Rehmannia glutinosa (Gaertn.) Libosch.ex Steud.

Họ: Hoa mõm chó (Scrophulariaceae)

Bộ phận dùng: Rễ củ phơi tuyệt sấy khô.

Công năng, công ty trị: Bổ âm, thanh nhiệt lương huyết, sinh tân dịch. Chữa trị âm hư, sốt về chiều, khát nước, thiếu máu, hiện tượng suy nhược cơ thể, tân dịch khô, phiền hãng apple mất ngủ.

Liều lượng, cách dùng: Ngày cần sử dụng 8 - 16g, dung nhan uống.

*

 

22. ĐỊA LIỀN

Tên khác: Sơn nại, tam nại, thiền liền, sa khương

Tên khoa học: Kaempferia galanga L.

Họ: Gừng (Zingiberaceae)

Bộ phận dùng: Thân rễ (Rhizoma Kaempferiae) thái lát, phơi sấy khô, lá.

Công năng, nhà trị: Ôn trung, tán hàn, trừ thấp, tiêu thực. Trị ngực bụng giá buốt đau, tiêu chảy, nhà hàng ăn uống khó tiêu, nhức dạ dày, mửa mửa, đau và nhức xương khớp.

Liều lượng, phương pháp dùng: Ngày sử dụng 4 - 8g, dung nhan uống. Dùng không tính ngâm rượu nhằm xoa bóp.

*

 

23. DIỆP HẠ CHÂU

Tên khác: Diệp hạ châu đắng, Cây chó đẻ răng cưa

Tên khoa học: Phyllanthus urinaria L.

Họ: Thầu dầu (Euphorbiaceae).

Bộ phận dùng: Phần xung quanh đất sấy hoặc phơi khô.

Công năng, công ty trị: Tiêu độc, ngay cạnh trùng, lợi mật, thanh can, tiêu viêm tán ứ, lợi thủy. Trị viêm gan hoàng đảm, viêm họng, tắc sữa, khiếp bế, viêm domain authority thần kinh, viêm thận, sỏi tiết niệu, nhọt nhọt, lở ngứa bên cạnh da.

Liều lượng, phương pháp dùng: Ngày cần sử dụng 8 - 20g, dung nhan uống.

*

 

24. ĐINH LĂNG

Tên khác: Cây gỏi cá, phái nam dương sâm

Tên khoa học: Polyscias fruticosa (L.) Harms

Họ: Nhân sâm (Araliaceae)

Bộ phận dùng: Rễ, thân, cành, lá.

Công năng, công ty trị: Bổ khí, tiêu thực, lợi sữa, tiêu viêm, giải độc. Rễ Đinh lăng chữa trị suy nhược cơ thể, tí hon yếu, mệt nhọc mỏi, ngủ ít, tiêu hóa kém, thiếu phụ sau đẻ ít sữa. Lá chữa cảm sốt, nhọt nhọt, giã đắp sưng tấy, sưng vú. Thân, cành chữa trị thấp khớp, đau lưng.

Liều lượng, giải pháp dùng:

Rễ: Ngày cần sử dụng 3 - 6g, hãm, hoặc đung nóng trong 15 phút, phân chia 2 - 3 lần uống;

Lá tươi: ngày sử dụng 30 - 50g, giã đắp;

Thân, cành: ngày cần sử dụng 30 - 50g, nhan sắc uống.

*
Cây đinh lăng

 

25. ĐƠN LÁ ĐỎ

Tên khác: Đơn đỏ, Đơn tía, Đơn phương diện trời.

Tên khoa học: Excoecaria cochichinensis Lour.

Họ: Thầu dầu (Euphorbiaceae). Cây được trồng làm cho thuốc, có tác dụng cảnh ở những địa phương nước ta.

Bộ phận dùng: Rễ, vỏ thân, lá.

Công năng, công ty trị: Thanh sức nóng giải độc, hoạt huyết, sút đau, lợi tiểu. Chữa trị cảm sốt, đau cùng xương khớp, tởm nguyệt không đều, áp xe pháo vú, dị ứng, nhọt nhọt, lở ngứa, tiêu chảy lâu ngày.

Liều lượng, phương pháp dùng: Ngày dùng 6 - 12g, sắc uống.

*

 

26. DỪA CẠN

Tên khác: Hải Đằng, Dương giác, trường xuân hoa

Tên khoa học: Catharanthus roseus (L.) G. Don

Họ: Trúc đào (Apocynaceae).

Bộ phận dùng: Thân, lá, rễ

Công năng, công ty trị: Hoạt huyết, bình can, tiêu thũng, giải độc, an thần. Chữa trị tăng tiết áp, tởm nguyệt không đều, lỵ, túng tiểu.

Liều lượng, giải pháp dùng: Ngày cần sử dụng 8 - 12g, sắc uống.

Kiêng kỵ: Phụ thiếu nữ có thai ko được dùng.

*

 

27. GAI

Tên khác: Gai làm bánh, sợi tuyết, trư ma.

Tên khoa học: Boehmeria nivea (L.) Gaudich.

Họ: Gai (Urticaceae)

Bộ phận dùng: Rễ, lá

Công năng, nhà trị: Rễ có chức năng chỉ huyết, an thai, thanh nhiệt, giải độc. Chữa động thai, bị ra máu dọa sẩy, đái đục, đái ra máu. Lá có tác dụng lương huyết, chỉ huyết, cần sử dụng trị rã máu, làm lành lốt thương.

Liều lượng, giải pháp dùng: Rễ: Ngày dùng 6 - 20g (tươi) hay 8 - 12g (khô), đun sôi với 400ml nước đến khi còn lại 100 ml, uống 1 lần vào ngày. Lá: dùng không tính lượng vừa đủ, giã đắp vào lốt thương.

*

 

28. GỪNG

Tên khác: Khương

Tên khoa học: Zingiber officinale Rosc.

Họ: Gừng (Zingiberaceae)

Bộ phận dùng: Thân rễ (củ)

Công năng, nhà trị: Gừng khô (Can khương) Ôn trung, trục hàn, hồi dương, thông mạch. Gừng tươi trị cảm mạo phong hàn, nhức đầu, ngạt mũi, ho bao gồm đờm, mửa mửa, bụng đầy trướng, kích mê thích tiêu hóa, ngay cạnh trùng, hành thủy, giải độc ngứa ngáy do phân phối hạ, cua, cá. Bào khương trị đau bụng, lạnh lẽo bụng, đi ngoài. Gừng khô và tiêu khương (gừng nướng) trị đau bụng vày lạnh, bụng đầy trướng ko tiêu, thổ tả, thủ túc giá lạnh, mạch nhỏ, đàm ẩm, ho suyễn với thấp khớp. Thán khương thường được sử dụng chỉ huyết.

Liều lượng, phương pháp dùng: Gừng tươi, Bào khương: Ngày cần sử dụng 4 - 8g, sắc đẹp uống; Gừng khô cùng Tiêu khương: Ngày sử dụng 4 - 20g, dùng dạng thuốc sắc đẹp hoặc trả tán; Thán khương: Ngày cần sử dụng 4 - 8g, sắc đẹp uống.

 

*

29. HẠ KHÔ THẢO

Tên khoa học: Prunella vulgaris L.

Họ: Bạc hà (Lamiaceae).

Bộ phận dùng: Cụm quả vẫn phơi tốt sấy khô.

Công năng, chủ trị: Thanh sức nóng giáng hỏa, minh mục, tán kết, tiêu sưng. Chữa trị lao hạch, bướu cổ, áp xe cộ vú, đau mắt, viêm tử cung, viêm gan, cao ngày tiết áp, ngứa, hắc lào, vẩy nến.

Liều lượng, phương pháp dùng: Ngày 9 - 15 g, dạng thuốc sắc.

*

 

30. HOẮC HƯƠNG

Tên khác: Thổ Hoắc hương, Quảng Hoắc hương

Tên khoa học: Pogostemon cablin (Blanco) Benth.

Họ: Bạc hà (Lamiaceae).

Bộ phận dùng: Lá phơi hay sấy khô

Công năng, chủ trị: Giải thử, hóa thấp, chỉ nôn. Chữa trị cảm mạo, nhức đầu, đau mình mẩy, sổ mũi, sôi bụng tiêu chảy, nhà hàng không tiêu vào mùa hè.

*

 

31. HÚNG CHANH

Tên khác: Dương tử tô, rau củ thơm lông.

Tên khoa học: Plectranthus amboinicus (Lour.) Spreng.

Họ: Bạc hà (Lamiaceae).

Bộ phận dùng: Lá tươi hoặc cần sử dụng phần trên mặt đất chứa lấy tinh dầu.

Công năng, chủ trị: Ổn phế, trừ đàm, tân ôn giải biểu, giải độc. Chữa trị cảm cúm, sốt rét về chiều, chữa trị ho, viêm họng, khản tiếng, chữa trị thổ huyết, ra máu cam, apple bón. Dùng ko kể giã đắp lên các vết bởi rết cùng bọ cạp cắn.

*

 

32. HƯƠNG NHU TÍA

Tên khác: É tía

Tên khoa học: Ocimum tenuiflorum L.

Họ: Bạc hà (Lamiaceae)

Bộ phận dùng: Bộ phận cùng bề mặt đất

Công năng, nhà trị: Phát hãn, thanh thử, tán thấp, hành thủy, giảm đau. Trị sốt cao, say nắng, nhức đầu, đau bụng, đi ngoài, mửa mửa, phù thũng.

Liều lượng, biện pháp dùng: Ngày dùng: 6 - 12g, sắc hoặc hãm uống. Có thể dùng hương nhu white để núm thế.

*

 

33. HUYẾT DỤ

Tên khoa học: Cordyline fruticosa (L.) Goepp.

Họ: họ máu giác (Dracaenaceae)

Bộ phận dùng: Lá tươi hoặc khô.

Công năng, nhà trị: Thanh nhiệt, chũm máu, tan huyết, bớt đau. Trị rong huyết, băng huyết, tè ra máu, sốt xuất huyết. Lá chữa trị vết thương.

Liều lượng, biện pháp dùng: Ngày dùng: 8 - 16g, sắc uống.

*

 

34. HY THIÊM

Tên khác: Cỏ đĩ, Cây cứt lợn, Hy tiên.

Tên khoa học: Siegesbeckia orientalis L.

Họ: Cúc (Asteraceae).

Bộ phận dùng: Phần trên mặt đất

Công năng, chủ trị: Trừ phong thấp, thanh nhiệt, giải độc. Trị đau lưng, mỏi gối, nhức xương khớp, bộ hạ tê buốt, nhọt nhọt.

Xem thêm: Khái Niệm Kiến Trúc Máy Tính Là Gì, Bài Giảng Kiến Trúc Máy Tính

Liều lượng, biện pháp dùng: Ngày dùng: 9 - 12g, sắc đẹp uống.

*

 

35. ÍCH MẪU

Tên khác: Cây chói đèn, sung uý

Tên khoa học: Leonurus japonicus Houtt

Họ: Bạc hà (Lamiaceae)

Bộ phận dùng: Bộ phận trên mặt đất

Công năng, công ty trị: Hoạt huyết, điều kinh, khứ ứ, tiêu thũng. Chữa xôn xao kinh nguyệt, gớm bế, đau bụng kinh, khí lỗi bạch đới, rong kinh, rong huyết, thiếu phụ sau đẻ ngày tiết hôi không ra hết.

Liều lượng, giải pháp dùng: Ngày dùng: thân lá 6 - 12g, hạt: 4 - 9g, dung nhan uống.

*

 

36. KÉ ĐẦU NGỰA

Tên khác: Thương nhĩ

Tên khoa học: Xanthium strumarium L.

Họ: Cúc (Asteraceae)

Bộ phận dùng: Quả già

Công năng, nhà trị: Tiêu độc, giáp trùng, tán phong thông khiếu, trừ thấp. Chữa phong hàn, nhức đầu, chân tay co rút, nhức khớp, mũi tan nước hôi, ngươi đay, lở ngứa, tràng nhạc, nhọt nhọt, mẩn ngứa.

Liều lượng, cách dùng: Ngày cần sử dụng 6 - 12g, dung nhan uống.

*

 

37. KHỔ SÂM mang lại LÁ

Tên khác: Khổ sâm Bắc bộ, cù đèn, teo chạy đón (Thái)

Tên khoa học: Croton tonkinensis Gagnep.

Họ: Thầu dầu (Euphorbiaceae).

Bộ phận dùng: Lá cùng cành thu hái khi cây đang xuất hiện hoa, phơi khô.

Công năng, chủ trị: Thanh nhiệt, giải độc, liền kề trùng. Trị viêm loét dạ dày, tiêu hóa kém, mụn nhọt, lở loét ngoài da, viêm mũi.

Liều lượng, phương pháp dùng: Ngày cần sử dụng 15 - 20g, sắc đẹp uống. Dùng ngoại trừ lấy nước sắc để rửa, trị mụn nhọt, lở ngứa.

*

 

38. KIM NGÂN

Tên khác: Dây nhẫn đông, chừa giang khằn (Thái), boóc kim ngằn (Tày)

Tên khoa học: Lonicera japonica Thunb.

Họ: Kim ngân (Caprifoliaceae)

Bộ phận dùng: Thân, lá, hoa

Công năng, nhà trị: Thanh nhiệt độ giải độc, tán phong nhiệt. Trị mụn nhọt, mề đay, lở ngứa, sức nóng độc ban sởi, dị ứng, lỵ, cảm mạo phong nhiệt, ho vị phế nhiệt, viêm mũi dị ứng.

Liều lượng, biện pháp dùng: Kim ngân được dùng riêng tốt phối hợp với nhiều vị dung dịch khác. Ngày dùng 4 - 6g (hoa) tuyệt 15 - 30g (cành, lá), dùng dưới dạng thuốc nhan sắc uống, thuốc hãm hoặc trả tán.

*

 

39. KIM TIỀN THẢO

Tên khác: Đồng chi phí lông, mắt trâu, vảy rồng

Tên khoa học: Desmodium styracifolium (Osbeck) Merr.

Họ: Đậu (Fabaceae)

Bộ phận dùng: Bộ phận trên mặt đất

Công năng, chủ trị: Thanh nhiệt, trừ thấp, lợi tiểu, thông lâm. Trị sỏi mặt đường tiết niệu, tè buốt, viêm gan tiến thưởng da, phù thũng.

Liều lượng, phương pháp dùng: Ngày dùng 15 - 30g, dung nhan uống.

*

 

40. Tởm GIỚI

Tên khác: Khương giới, giả tô, nhả nát hom (Thái)

Tên khoa học: Elsholtzia ciliata (Thunb.) Hyland.

Họ: Bạc hà (Lamiaceae)

Bộ phận dùng: Bộ phận trên mặt đất (ngọn với hoa)

Công năng, công ty trị: Giải biểu, khu vực phong, chỉ ngứa. Trị cảm mạo, sốt, nhức đầu, hoa mắt, viêm họng, ngứa, phong trúng tởm lạc.

Liều lượng, bí quyết dùng: Ngày sử dụng 6 - 12g (dạng khô), dung nhan hoặc hãm uống. Lúc sao đen được dùng chữa băng huyết, rong kinh, thổ huyết, chảy máu cam, đi ỉa ra máu, ngày dùng: 6 - 12g, nhan sắc hoặc hãm uống.

*

 

41. LÁ LỐT

Tên khác: Tất bát

Tên khoa học: Piper lolot C. DC.

Họ: Hồ tiêu (Piperaceae)

Bộ phận dùng: Dùng toàn cây

Công năng, công ty trị: Ôn trung, tán hàn, hạ khí, chỉ thống, trừ phong thấp, khiếu nại vị, tiêu thực, chỉ ẩu. Chữa hội chứng phong thấp, thấp khớp mạn, nhức lưng, đau khớp, đau nhức xương, thuộc cấp tê bại, náo loạn tiêu hóa, nôn ói đầy hơi, trướng bụng, tiêu chảy, nhức đầu, đau nhức răng, rã nước mũi hôi, ra các giọt mồ hôi chân tay.

Liều lượng, giải pháp dùng: Ngày dùng 8 - 12g (khô) hay 15 - 30g (tươi), nhan sắc uống, chia 2 -3 lần.

*

 

42. MÃ ĐỀ

Tên khác: Xa tiền, bông mã đề

Tên khoa học: Plantago major L.

Họ: Mã đề (Plantaginaceae)

Bộ phận dùng: lá, hạt

Công năng, nhà trị: Thanh thấp nhiệt, lợi tiểu, thông lâm, chỉ huyết. Trị ho thọ ngày, viêm khí quản, viêm thận cùng bàng quang, đau dạ dầy, túng thiếu tiểu tiện, vệ sinh ra máu hoặc ra sỏi ngày tiết niệu, phù thũng, chảy máu cam. Dùng ngoại trừ lá mã đề có tác dụng làm nhọt nhọt giường vỡ, mau lành.

Liều lượng, phương pháp dùng: Ngày sử dụng 10 - 20g (toàn cây) hay 6 - 12g (hạt), nhan sắc uống. Dùng ngoài lấy lá mã đề lượng vừa đủ, xay nhuyễn đắp vào nơi gồm mụn.

*

 

43. MẠCH MÔN

Tên khác: Mạch môn đông, mạch đông, tóc tiên, cỏ lan

Tên khoa học: Ophiopogon japonicus (L.f) Ker-Gawl.

Họ: Mạch môn (Haemodoraceae)

Bộ phận dùng: Rễ củ phơi tuyệt sấy khô.

Công năng, chủ trị: Dưỡng vị, sinh tân, nhuận phế truất thanh tâm. Trị phế nhiệt vì âm hư, kho khan, ho lao, tân dịch hư tổn, trung ương phiền mất ngủ, tiêu khát, táo bón.

Liều lượng, cách dùng: Ngày cần sử dụng 6 - 12g, sắc uống.

*

 

44. MẦN TƯỚI

Tên khác: Lan thảo, hương thơm thảo.

Tên khoa học: Eupatorium fortunei Turcz.

Họ: Cúc (Asteraceae)

Bộ phận dùng: Phần xung quanh đất phơi tuyệt sấy khô.

Công năng, công ty trị: Hoạt huyết, tán ứ, lợi thủy, tiêu thũng, gần kề trùng. Chữa kinh nguyệt không đều, đàn bà sau sinh huyết ứ, phù thũng, mụn nhọt, lở ngứa ngoại trừ da.

Liều lượng, cách dùng: Ngày sử dụng 6 - 12g, nhan sắc uống. Dùng kế bên cả cây, giã nát đắp vào mụn nhọt, lở ngứa.

*

 

45. MỎ QUẠ

Tên khác: Hoàng lồ, rubi lồ, Xuyên phá thạch.

Tên khoa học: Maclura cochinchinensis (Lour.) Corn.

Họ: Dâu tằm (Moraceae).

Bộ phận dùng: Lá, rễ

Công năng, công ty trị: Sát trùng, chỉ thống, chỉ ho. Trị vết mến phần mềm, ho ra máu.

Liều lượng, bí quyết dùng: Lá tươi 100 - 200g, tùy theo vết thương, quăng quật gân lá, giã nhỏ đắp vệt thương.

*

 

46. MƠ TAM THỂ

Tên khác: Mơ lông

Tên khoa học: Paederia lanuginosa Wall.

Họ: Cà phê (Rubiaceae).

Bộ phận dùng: 

Công năng, công ty trị: Thanh nhiệt, giải độc. Chữa lỵ trực khuẩn.

Liều lượng, phương pháp dùng: Lá tươi 30 - 50g, lau sạch, thái bé dại trộn với trứng gà, bọc vào lá chuối mang nướng hoặc áp chảo đến chín. Ngày ăn 2 - 3 lần, vào 5 - 8 ngày.

*

 

47. NÁNG

Tên khác: Lá náng, Náng hoa trắng

Tên khoa học: Crinum asiaticum L.

Họ: Thuỷ tiên (Amaryllidaceae).

Bộ phận dùng: Lá, thân hành.

Công năng, nhà trị: Hoạt huyết, giảm đau. Trị sưng, tụ máu, bong gân, không đúng khớp vì ngã, trị thấp khớp, nhức mỏi.

Liều lượng, phương pháp dùng: Lá náng hơ lạnh đắp vào nơi tụ máu, bong gân, sưng tấy.

*

 

48. NGẢI CỨU

Tên khác: Thuốc cứu, ngải diệp, nhả ngải (Tày), thừa sú (H’mông), co linh li (Thái)

Tên khoa học: Artemisia vulgaris L.

Họ: Cúc (Asteraceae).

Bộ phận dùng: Bộ phận cùng bề mặt đất

Công năng, nhà trị: Chỉ huyết, trừ hàn thấp, điều kinh, an thai. Chữa phong thấp, khiếp nguyệt ko đều, băng kinh, rong huyết, khí hư, bạch đới.

Liều lượng, bí quyết dùng: Ngày dùng: 6 - 12g, dung nhan hoặc hãm uống. Không tính ra, còn cần sử dụng làm ngải nhung để làm thuốc cứu.

 

*

 

49. NGHỆ

Tên khác: Nghệ vàng, Khương hoàng, co hem, teo khản mỉn (Thái)

Tên khoa học: Curcuma longa L.

Họ: Gừng (Zingiberaceae)

Bộ phận dùng: Thân rễ (củ)

Công năng, chủ trị: Khương hoàng (củ cái) có công dụng hành khí, phá huyết, thông kinh, chỉ thống, sinh cơ. Trị kinh nguyệt không đều, bế kinh, ứ đọng máu, vùng ngực bụng trướng đau tức, nhức mạng sườn, sau khi đẻ huyết xấu ko ra, kết hòn nhức bụng, viêm loét dạ dày, vết thương lâu ngay tắp lự miệng; Uất kim (củ nhánh) có chức năng hành khí giải uất, hành huyết phá ứ, chỉ huyết, lợi mật. Chữa trị thổ huyết, ra tiết cam, tè ra máu, máu ứ, phí a bên sườn đau, viêm gan, hoàng đảm, xơ gan.

Liều lượng, biện pháp dùng: Khương hoàng ngày dùng 6 - 12g (dạng thuốc sắc đẹp hoặc bột), chia 2 - 3 lần; Uất kim ngày cần sử dụng 2 - 10g (dạng dung dịch bột), chia 2 - 3 lần. Nghệ tươi giã bé dại vắt lấy nước sứt vào mụn nhọt, viêm tấy lở loét ngoài da, trét lên những mụn bắt đầu khỏi giúp chóng lên da non có tác dụng mờ sẹo.

*

 

50. NGŨ GIA BÌ CHÂN CHIM

Tên khác: Cây chân chim, Cây đáng, Cây lằng, Sâm non

Tên khoa học: Schefflera heptaphylla (L.) Frodin

Họ: Ngũ gia (Araliaceae).

Bộ phận dùng: Vỏ thân

Công năng, chủ trị: Khu phong, trừ thấp, mạnh dạn gân cốt. Chữa trị đau lưng, đau xương vị hàn thấp.

Liều lượng, bí quyết dùng: Ngày dùng 10 - 20g, dung nhan uống.

*

 

51. NHÂN TRẦN

Tên khác: Chè cát, chè nội, tuyến hương

Tên khoa học: Adenosma caeruleum R. Br.

Họ: Hoa mõm chó (Scrophulariaceae)

Bộ phận dùng: Bộ phận cùng bề mặt đất

Công năng, nhà trị: Thanh nhiệt, lợi thấp, thoái hoàng. Chữa viêm gan, viêm gan virus, viêm túi mật, kim cương da, nóng nóng, vệ sinh không thông, thiếu phụ sau đẻ hèn ăn.

Liều lượng, biện pháp dùng: Ngày dùng 10 - 15g, dung nhan uống.

*

 

52. NHÓT

Tên khác: Cây lót, hồi đồi tử

Tên khoa học: Elaeagnus latifolia L.

Họ: Nhót Eleaegnceae.

Bộ phận dùng: Lá, quả, rễ

Công năng, công ty trị: Chỉ khát, bình suyễn, chỉ tả. Chữa hen suyễn, lỵ trực khuẩn cùng tiêu chảy.

Liều lượng, giải pháp dùng: Lá tươi trăng tròn - 30g hoặc lá thô 6 - 12g, thái bé dại sao vàng, nhan sắc với 400ml nước còn 100ml chia gấp đôi uống trong ngày. Rễ làm bếp nước tắm mụn nhọt.

*

 

53. CÂY ỔI

Tên khác: Ủi, phan thạch lựu.

Tên khoa học: Psidium guajava L.

Họ: Sim Myrtaceae.

Bộ phận dùng: Lá, quả

Công năng, công ty trị: Sáp trường, chỉ tả. Trị tiêu chảy.

Liều lượng, cách dùng: Dùng trái xanh nhai, nuốt nước nhả bã, ngày sử dụng 15 - 20g búp non xuất xắc lá non, sắc uống.

*

 

54. PHÈN ĐEN

Tên khác: Nỗ, chế tác phan diệp.

Tên khoa học: Phyllanthus reticulatus Poir.

Họ: Thầu dầu - Euphorbiaceae

Bộ phận dùng: Lá, vỏ thân cây

Công năng, chủ trị: Sáp trường, chỉ tả. Trị tiêu chảy.

Liều lượng, bí quyết dùng: Ngày dùng 15 - 20g búp non giỏi lá non, sắc uống.

*

 

55. QUÝT

Tên khác: Quýt xiêm, quất thực

Tên khoa học: Citrus reticulata Blanco

Họ: Cam (Rutaceae)

Bộ phận dùng: Lá, vỏ, quả, hạt

Công năng, nhà trị: Trần suy bì có tính năng hành khí, táo apple thấp, hóa đờm. Chữa ăn không tiêu, nhức bụng, nôn mửa, ho tức ngực, những đờm. Thanh suy bì (vỏ trái còn xanh) có chức năng sơ can, phá khí, tán kết, tiêu đờm. Chữa ngực sườn nhức tức. Phân tử quýt (quất hạch) có chức năng hành khí, tán kết, chỉ thống. Trị sa ruột, bìu sưng đau, nhức lưng, viêm đường vú. Lá quýt (quất diệp) có chức năng sơ can, hành khí, hóa đờm. Chữa trị ngực đau tức, ho, sưng vú.

Liều lượng, bí quyết dùng: Trần tị nạnh ngày cần sử dụng 4 - 12g, dạng dung nhan hoặc tán; Thanh so bì ngày dùng 3 - 9g. Hạt quýt ngày dùng: 3 - 9g; lá quýt ngày cần sử dụng 10 - 20 lá, dung nhan uống.

*

 

56. Rau xanh MÁ

Tên khác: Liên chi phí thảo

Tên khoa học: Centella asiatica (L.) Urban

Họ: Hoa tán (Apiaceae)

Bộ phận dùng: Cả cây

Công năng, công ty trị: Thanh nhiệt trừ thấp, giải độc, tiêu viêm. Chữa trị sốt, nhọt nhọt, tiến thưởng da, thổ huyết, chảy máu cam, hãng apple bón, ho, vệ sinh rắt buốt.

Liều lượng, bí quyết dùng: Ngày dùng: 30 - 40g (tươi), vò nát, rứa lấy nước hoặc dạng khô sắc đẹp uống. Rất có thể dùng phối phù hợp với cỏ lọ nồi có chức năng cầm máu.

*

 

57. RÂU MÈO

Tên khác: Cây Bông bạc

Tên khoa học: Orthosiphon spiralis (Lour.) Merr.

Họ: Hoa môi - Lamiaceae.

Bộ phận dùng: Phần xung quanh đất.

Công năng, chủ trị: Thanh lợi thấp nhiệt, lợi tiểu. Trị viêm thận, viêm bàng quang, sỏi thận, viêm gan.

Liều lượng, bí quyết dùng: Ngày sử dụng 5 - 6g, dạng thuốc sắc.

*

 

58. Rau củ SAM

Tên khác: Mã xỉ hiện.

Tên khoa học: Portulaca oleracea L.

Họ: Rau sam (Portulacaceae).

Bộ phận dùng: Phần cùng bề mặt đất

Công năng, công ty trị: Thanh sức nóng giải độc, chỉ lỵ. Chữa trị mụn nhọt, nước ăn chân, kiết lỵ, tè buốt, tiểu ra máu.

Liều lượng, cách dùng: Ngày dùng: 9 - 12g, dạng sắc. Dùng ngoại trừ 30 - 60g tươi, giã đắp vào vị trí bị bệnh.

*

 

59. SẢ

Tên khoa học: Cymbopogon spp.

Họ: Lúa (Poaceae).

Bộ phận dùng: Thân rễ với lá

Công năng, chủ trị: Phát hãn, lợi tiểu, hạ khí, tiêu đờm. Trị cảm sốt, nhức bụng, đầy hơi, trướng bụng, mửa mửa, ho nhiều đờm.

Liều lượng, biện pháp dùng: Ngày dùng: 6 - 9g (rễ), dạng hãm, sắc.

*

 

60. SÀI ĐẤT

Tên khác: Cúc nháp, ngổ núi, tân sa

Tên khoa học: Wedelia chinensis (Osbeck) Merr.

Họ: Cúc (Asteraceae).

Bộ phận dùng: Bộ phận cùng bề mặt đất

Công năng, nhà trị: Thanh sức nóng giải độc, tiêu viêm. Chữa viêm tấy, nhọt nhọt, lây lan trùng, chốc đầu, lở ngứa, dị ứng.

Liều lượng, phương pháp dùng: Ngày sử dụng 50 -100g (tươi), giã nát, hòa thêm nước gạn uống, bã đắp vào khu vực sưng tấy. Cần sử dụng dạng khô: trăng tròn - 40g, dung nhan với 400ml nước đung nóng còn 100ml, uống có tác dụng 2-3 lần trong ngày. Trẻ em tùy tuổi, uống 1/3 - một nửa liều tín đồ lớn.

*

 

61. SẮN DÂY

Tên khác: Cát căn

Tên khoa học: Pueraria montana (Lour.) Merr. Var. chinensis (Ohwi) Maesen

Họ: Đậu (Fabaceae)

Bộ phận dùng: Rễ củ. Cạo vỏ phơi thô hoặc sấy khô.

Công năng, công ty trị: Giải cơ, thoái nhiệt, sinh tân, chỉ khát, thấu chẩn, chỉ tả. Chữa cảm sốt phong nhiệt, cổ gáy cứng đau, sởi, thủy đậu, ban chẩn mọc ko đều, kiết lỵ hẳn nhiên sốt, khát nước.

Liều lượng, cách dùng: Ngày 9 - 15g, dạng sắc.

*

 

62. SIM

Tên khác: Hồng sim, Đào kim nương.

Tên khoa học: Rhodomyrtus tomentosa (Ait.) Hassk.

Họ: Sim (Myrtaceae)

Bộ phận dùng: Búp non, lá, nụ hoa, quả chín.

Công năng, nhà trị: Chỉ huyết, lợi thấp, chỉ tả, giải độc. Chữa trị đau bụng, tiêu chảy, lỵ trực khuẩn.

Liều lượng, cách dùng: Ngày dùng 8 - 16g, thái nhỏ, dung nhan với 200ml nước còn 50ml, chia gấp đôi uống vào ngày. Dùng ko kể sắc lá, rửa vệt thương.

 

*

63. THIÊN MÔN ĐÔNG

Tên khác: Thiên môn, Thiên đông, Tóc tiên leo.

Tên khoa học: Asparagus cochinchinensis (Lour.) Merr.

Họ: Thiên môn đông (Asparagaceae).

Bộ phận dùng: Rễ củ. Đồ chín, bỏ vỏ, rút lõi, phơi thô hoặc sấy khô.

Công năng, công ty trị: Tư âm, sinh tân, nhuận táo, thanh phế, hóa đàm. Chữa trị ho, sốt do phế nhiệt, tân dịch hao tổn, apple bón.

Liều lượng, phương pháp dùng: Ngày dùng 6 - 12g, dung nhan uống.

*

 

64. TÍA TÔ

Tên khoa học: Perilla frutescens (L.) Britt.

Họ: Bạc hà (Lamiaceae).

Bộ phận dùng: Lá, hạt chín, cành phơi khô, hoặc sấy khô.

Công năng, chủ trị: Hành khí, khoan trung, chỉ thống, an thai. Trị khí uất vùng ngực, ngực sườn đày tức, thượng vị đau, ợ hơi, ói mửa. Lá với cành tía tô chữa trị động thai. Hạt tía sơn (tô tử) giảm ho trừ đàm.

Liều lượng, phương pháp dùng: Ngày dùng 5 - 9g, sắc đẹp uống.

*

 

65. TRẮC BÁCH DIỆP

Tên khác: Trắc bá, bá tử, teo tổng péc (Thái)

Tên khoa học: Platycladus oreintalis (L.) Franco

Họ: Hoàng đàn (Cupressaceae)

Bộ phận dùng: Lá, nhân phân tử (bá tử nhân)

Công năng, chủ trị: Lá sao cháy có công dụng lương huyết, vậy máu, trừ thấp nhiệt. Trị ho ra máu, đại vệ sinh ra máu, chảy máu cam, rong kinh, rong huyết. Phân tử trắc bách diệp (Bá tử nhân) có công dụng bổ tâm, định thần, chỉ hãn, nhuận táo, thông tiện. Chữa hồi hộp, mất ngủ, giỏi quên, fan yếu âm hư.

Liều lượng, bí quyết dùng: Ngày dùng 6 - 12g (lá), Bá tử nhân dịp dùng 4 - 12g. Trắc bá sao cháy ngày cần sử dụng 10 - 20g, sắc đẹp uống.

*

 

66. TRINH NỮ HOÀNG CUNG

Tên khác: Tỏi lơi lá rộng.

Tên khoa học: Crinum latifolium L.

Họ: Thuỷ tiên (Amaryllidaceae).

Bộ phận dùng: 

Công năng, chủ trị: Tiêu ung, bài bác nùng. Hỗ trợ chữa ung thư vú, ung thư cổ tử cung, ung thư tuyến đường tiền liệt.

Liều lượng, biện pháp dùng: Ngày dùng 3 - 5g, sao vàng, sắc đẹp uống.

*

 

67. XẠ CAN

Tên khác: Rẻ quạt, lưỡi đòng

Tên khoa học: Belamcanda chinensis (L.) DC.

Họ: La dơn (Iridaceae)

Bộ phận dùng: Thân rễ, lá

Công năng, nhà trị: Thanh sức nóng giải độc, hóa đàm bình suyễn. Chữa trị viêm họng, viêm amydal bao gồm mủ, ho các đờm, khan tiếng, viêm tắc đường vú, tắc tia sữa.

Liều lượng, phương pháp dùng: Ngày dùng 3 - 6g (dạng khô), sắc đẹp uống; 10 - 20g (thân rễ tươi) tươi cọ sạch, nhúng qua nước sôi, băm nát cho vài hạt muối, cố kỉnh lấy nước ngậm và nuốt dần, buồn phiền hơ nóng đắp vào cổ.

*

 

68. XÍCH ĐỒNG NAM

Tên khác: Mò hoa đỏ, lẹo cái

Tên khoa học: Clerodendrum japonicum (Thunb.) Sweet

Họ: Cỏ roi ngựa - Verbenaceae.

Bộ phận dùng: Toàn thân phơi hoặc sấy khô, hoàn toàn có thể dùng tươi.

Công năng, chủ trị: Hành khí, hoạt huyết, tiêu viêm, chỉ thống. Chữa khí hư, viêm cổ tử cung, gớm nguyệt ko đều, kim cương da, nhọt lở, khớp xương nhức nhức, đau lưng.

Liều lượng, bí quyết dùng: Ngày cần sử dụng 15 - 20g, sắc đẹp hoặc nấu cao uống. Lá tươi giã đắp hoặc ép đem nước rửa vệt thương, bỏng, mụn lở.

*

 

69. XUYÊN TÂM LIÊN

Tên khác: Công cộng, lãm hạch liên, khổ đảm thảo

Tên khoa học: Andrographis paniculata (Burm.f.) Nees

Họ: Ô rô (Acanthaceae)

Bộ phận dùng: Bộ phận cùng bề mặt đất

Công năng, chủ trị: Thanh nhiệt độ giải độc, tiêu viêm, chỉ thống. Trị lỵ cấp cho tính, viêm dạ dày, cảm mạo, phát sốt, viêm họng, viêm Amydal, viêm gan virus, nhọt nhọt.

Liều lượng, cách dùng: Ngày dùng 4 - 16g, dạng sắc, tán.

*

 

70. Ý DĨ

Tên khác: Bo bo, phân tử cườm, cườm gạo

Tên khoa học: Coix lacryma-jobi L.

Họ: Lúa (Poaceae)

Bộ phận dùng: Hạt

Công năng, nhà trị: Kiện tỳ, bửa phế, thanh nhiệt, thẩm thấp. Chữa phù thũng, cước khí, ỉa chảy vì chưng tỳ hư, phong thấp thọ ngày ko khỏi, gân cơ teo quắp khó khăn vận động.

Liều lượng, bí quyết dùng: Ngày dùng 8 - 30g, sắc đẹp uống, thường xuyên phối phù hợp với các vị dung dịch khác.